Asiad 20 ngày 20/9: Teqball và karate mang về hai HCĐ, Việt Nam tạm xếp thứ 9

Sáng 20/9, trên chiếc bàn teqball uốn cong, Nguyễn Hoàng Minh Tân và Trịnh Gia Nghi khép trận tranh HCĐ nội dung đôi nam nữ bằng chiến thắng 2-0 trước cặp Dsouza Quimcy Joaquim và Beg Mohamed Anas Imran của Ấn Độ. Tấm HCĐ đầu tiên của đoàn thể thao Việt Nam tại Asiad 20 đến từ một môn vừa mới được đưa vào chương trình đại hội, và từ một cặp VĐV mà phần lớn khán giả trong nước chưa từng xem trọn một trận nào.

Chưa đầy vài giờ sau, Bùi Ngọc Nhi bước vào sàn karate. Cô thua trận mở màn 0-5 trước võ sĩ chủ nhà Ono Maho, rồi lật lại tình thế bằng hai chiến thắng liên tiếp để giành HCĐ nội dung kata biểu diễn cá nhân nữ. Hai tấm HCĐ trong cùng một buổi sáng, hai con đường khác hẳn nhau, và hai cách đọc rất khác nhau về sức mạnh thật của thể thao Việt Nam ở đấu trường châu lục.

Teqball kết hợp những yếu tố của bóng đá và bóng bàn trên một mặt bàn cong. VĐV phải kiểm soát bóng bằng mọi bộ phận trên cơ thể trừ bàn tay, phản xạ trong tích tắc, còn ở nội dung đôi thì sự ăn ý quyết định gần như toàn bộ kết quả. Môn này lần đầu xuất hiện ở Asiad 20, nghĩa là mặt bằng thi đấu còn mỏng, số VĐV chuyên sâu ở mỗi quốc gia còn ít, và khoảng cách giữa một cặp có kỹ thuật tốt với phần còn lại của bảng đấu không lớn như ở những môn đã có lịch sử hàng chục năm.

Ngày thi đấu của teqball Việt Nam chưa trọn vẹn. Ở nội dung đôi nam, Bá Trường Giang và Lê Anh Khoa thua cặp VĐV Iraq trong trận tranh HCĐ diễn ra sáng cùng ngày. Một thắng, một thua ở các trận tranh huy chương, bức tranh đủ rõ để đọc tiếp.

Ở môn karate, Bùi Ngọc Nhi là cái tên đã có dấu ấn tại SEA Games 33 và các giải trẻ châu Á. Tại Asiad 20, cô vẫn còn cơ hội tranh thêm huy chương khi cùng đồng đội bước vào tứ kết kata đồng đội nữ, gặp Nepal vào ngày 22/9.

Sau gần nửa ngày thi đấu, đoàn Trung Quốc vươn lên dẫn đầu bảng tổng sắp với 2 HCV, 4 HCB và 1 HCĐ; VĐV Lin Xinyu (ba môn phối hợp nữ) mang về tấm HCV đầu tiên cho đoàn này tại Asiad 20. Chủ nhà Nhật Bản xếp thứ hai với 2 HCV và 3 HCĐ. Macao, Hàn Quốc và Kazakhstan mỗi đoàn có 1 HCV, lần lượt xếp thứ ba đến thứ năm. Việt Nam tạm đứng thứ 9 với 2 HCĐ.

Để hiểu một trận cầu, tôi nhìn vào thất bại trước trận cầu. Trường hợp Ngọc Nhi là ví dụ sạch nhất. Tỷ số 0-5, 5-0 và 4-1 trong kata là kết quả bỏ phiếu của hội đồng trọng tài, chứ không phải điểm cộng dồn của một trận đấu kéo dài. Năm giám định, mỗi người chọn một VĐV, bên nào giành đa số phiếu thì thắng. Một VĐV thua 0-5 nghĩa là không có giám định nào chấm cho mình. Hai trận sau, cô lấy lại 5-0 và 4-1, tức là đảo chiều toàn bộ hội đồng trong khoảng thời gian rất ngắn.

Một VĐV kata bị đánh bại 0-5 rồi thắng 5-0 ở trận kế tiếp đã làm được việc khó hơn nhiều so với một trận thắng sát nút: cô phải sửa sai kỹ thuật, chỉnh nhịp thở và lấy lại độ căng của từng đường tay trước khi ban giám khảo kịp hình thành định kiến về mình. Ba trận trong một buổi là bài kiểm tra thể lực thầm lặng, cộng thêm áp lực tâm lý mà khán đài hiếm khi nhìn thấy.

Ở teqball, câu chuyện nằm ở hình học của chiếc bàn. Mặt bàn cong khiến bóng luôn có xu hướng trôi về phía người chơi, nên VĐV không thể đứng chờ. Nội dung đôi nam nữ lại càng khắt khe: một đội không được chạm bóng hai lần liên tiếp, kiểu phối hợp một chạm nối một chạm đòi hỏi hai người phải hiểu nhau trước cả khi bóng rời chân đối thủ. Tôi đã xem lại băng ghi hình trận tranh HCĐ qua truyền hình: phần lớn điểm số của Minh Tân và Gia Nghi đến từ những pha chạm bóng đầu tiên gọn gàng, chứ không đến từ những cú dứt điểm hoa mỹ. Kiểm soát trước, uy lực sau.

Người ta gọi tôi là kẻ ngược dòng, tôi gọi đó là cách tôi giữ mình tỉnh táo. Hai tấm HCĐ này không có giá trị ngang nhau, và việc gộp chúng vào một dòng tin ngày thi đấu thành công là cách đọc dễ dãi.

Tấm HCĐ teqball đến ở kỳ đại hội đầu tiên mà môn này được tổ chức. Số đoàn dự nội dung đôi nam nữ hạn chế, số VĐV được đầu tư bài bản ở mỗi quốc gia còn ít, và lợi thế thuộc về những đoàn nhập cuộc sớm. Thất bại của Bá Trường Giang và Lê Anh Khoa trước cặp Iraq ở nội dung đôi nam cho thấy độ dày của teqball Việt Nam chưa tương xứng với tấm huy chương đầu tiên. Tôi dự đoán sai EURO 2026, lỗi không nằm ở thiếu thông tin, mà ở chỗ tôi tin vào đám đông. Ở đây, đám đông đang hân hoan với một tấm HCĐ, còn dữ liệu thì nhắc rằng nó sẽ khó giành lại hơn nhiều khi các đoàn khác tăng đầu tư.

Ngược lại, tấm HCĐ kata của Ngọc Nhi nằm ở sân chơi đã có hệ thống đào tạo dày đặc ở châu Á, với Nhật Bản, Hàn Quốc và các nền karate Đông Nam Á hiện diện đầy đủ. Điểm mù nằm ở chỗ: chúng ta đang mừng vì có huy chương, trong khi điều đáng bàn là tại sao một VĐV từng ghi dấu ở SEA Games 33 vẫn phải đi từ vòng thua đầu tiên để lấy HCĐ, thay vì vào thẳng cuộc đua HCV.

Chiếc bẫy ngược không nhắm vào người chơi, nó nhắm vào định kiến. Định kiến thứ nhất là niềm tin rằng một tấm huy chương tự động đồng nghĩa với một bước tiến. Định kiến thứ hai là coi môn mới là môn dễ. Teqball nhìn đơn giản trên màn hình, nhưng để chạm bóng đúng một lần, đúng điểm rơi, dưới áp lực của một trận tranh huy chương, nó khắt khe không kém bất kỳ môn đối kháng nào.

Ngày 22/9, Ngọc Nhi và đồng đội gặp Nepal ở tứ kết kata đồng đội nữ. Đó là cơ hội thứ hai trong cùng một kỳ đại hội, và cũng là phép thử xem thành tích cá nhân có chuyển hóa được thành sức mạnh tập thể hay chỉ dừng lại ở một khoảnh khắc.

Trong hai chu kỳ Asiad tới, giá trị của một tấm HCĐ teqball sẽ pha loãng nhanh khi các đoàn lớn rót tiền, còn giá trị của một tấm HCĐ kata sẽ đắt lên vì mặt bằng chuyên môn không ngừng nâng. Nếu phải đặt một đồng vào đâu đó, tôi đặt vào môn có lịch sử, và vào khả năng nâng ngưỡng đào tạo của karate Việt Nam. Thể thao không thưởng cho người đến sớm, nó thưởng cho người ở lại.