Zidane xoay vòng đội hình Pháp trước Bỉ, Mbappe rời tuyển vì chấn thương gối trái

Chiếc xe buýt chở đội tuyển Pháp rời sân bay Brussels trong buổi chiều nhạt nắng, và ở hàng ghế thứ ba, khoảng trống bên cạnh Eduardo Camavinga kể câu chuyện rõ hơn bất kỳ bản thông cáo y tế nào. Đoàn quân của Zinedine Zidane đáp xuống Bỉ với đúng 22 cái tên, ít hơn con số thường lệ, sau khi đội trưởng Kylian Mbappe rời Izmit trở về Madrid ngay trong đêm thứ Sáu. Đầu gối trái của anh bị xoắn trong tình huống ghi bàn duy nhất của trận thắng Thổ Nhĩ Kỳ 1-0, trên mặt sân mà chính phòng y tế Pháp chỉ ra như nguyên nhân chính. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các đợt tập trung đội tuyển suốt nhiều năm, một chỗ ngồi trống trên xe buýt thường là tín hiệu đến sớm hơn cả danh sách thi đấu.

Trận đấu ở Kocaeli diễn ra đúng theo kịch bản không ai mong: Pháp thắng tối thiểu, Mbappe ghi bàn, rồi chính anh là người nằm lại trên cỏ. Theo thông tin từ L'Equipe, anh mất đà trước khi xoay người, và đầu gối trái kêu lên ở đúng khoảnh khắc quan trọng nhất của trận đấu ngày 25 tháng 9. Ban y tế Pháp sau đó xác nhận anh đủ điều kiện bay thẳng về Tây Ban Nha để bắt đầu hồi phục cùng Real Madrid, thay vì tiếp tục hành trình sang Bỉ cùng đồng đội. Một pha lập công biến thành một ca chấn thương, và cái giá của nó không nằm ở ba điểm trọn vẹn mà nằm ở chỗ ngồi bị bỏ trống trên chuyến bay kế tiếp.

Zidane chọn cách không gọi bổ sung. Đó là quyết định có chủ đích, không phải sự thụ động. Ông giữ nguyên nhóm 22 cầu thủ để tự tay kiểm tra độ sâu đội hình trước hai trận quan trọng của bảng A Nations League: chuyến làm khách tại sân vận động Vua Baudouin lúc 20 giờ 45 phút ngày 28 tháng 9, rồi trận tiếp đón Ý trên sân Stade de France vào ngày 2 tháng 10. Đội tuyển Bỉ bước vào cuộc đối đầu này sau thất bại tại Rome trước chính người Ý, nghĩa là họ cần một phản ứng tức thì trên sân nhà. Pháp tập kín tại trung tâm huấn luyện của Union Saint-Gilloise trước giờ bóng lăn, và những buổi tập đóng cửa kiểu này thường là nơi các thử nghiệm được giấu kỹ nhất.

Phía bên kia chiến tuyến, Bỉ không có nhiều lựa chọn về cách tiếp cận. Thất bại tại Rome đẩy họ vào thế phải giành điểm trên sân nhà nếu muốn bám đuổi cuộc đua ở bảng A, và điều đó đồng nghĩa với việc họ phải dâng cao đội hình sớm hơn mong muốn. Với một hàng tiền vệ Pháp được tổ chức quanh Camavinga, việc Bỉ dâng cao tạo ra chính khoảng trống mà Zidane muốn khai thác. Trận đấu vì thế có thể được định hình ngay từ cách Bỉ chọn nhịp pressing trong 15 phút đầu, chứ không phải từ những phút cuối khi họ buộc phải liều lĩnh.

Sự vắng mặt của Mbappe lấy đi khỏi đội hình xuất phát nhiều hơn một cái tên. Nó lấy đi mối đe dọa phía sau hàng thủ đối phương, thứ vũ khí buộc tuyến phòng ngự Bỉ phải lùi sâu và mở ra khoảng trống cho những mũi tấn công khác. Khi không còn ai chạy vào vùng không gian sau lưng trung vệ, Pháp buộc phải tấn công qua hành lang trong, nơi mật độ đối phương dày hơn và đòi hỏi những pha phối hợp ngắn chính xác đến từng nhịp chạm. Zidane không đi tìm một bản sao của đội trưởng, ông tái cấu trúc cách đội bóng tiến lên bóng. Đó là khác biệt giữa việc thay người và việc thay hệ thống.

Eduardo Camavinga nằm ở tâm phép tính ấy. Tiền vệ Real Madrid là mẫu cầu thủ giữ nhịp bằng khả năng cầm bóng qua áp lực, và Zidane đánh giá rất cao anh dù chưa từng dẫn dắt ở cấp câu lạc bộ. Anh tham gia các bài tập sau giờ huấn luyện cùng nhóm bạn Rennes tại Clairefontaine, chi tiết nhỏ nhưng đáng chú ý: nó cho thấy Camavinga đang giữ năng lượng cho cả tập thể, không chỉ giữ bóng ở giữa sân. Khi đội trưởng rời đi, người giữ nhịp trở thành người dẫn dắt. Phòng thay đồ thì thầm; việc của tôi là ghi âm bằng trí nhớ, không phải bằng máy.

Trên hàng công, việc thiếu một mũi chạy chéo buộc Pháp phải tìm phương án khác để kéo giãn hàng thủ Bỉ. Phương án khả dĩ nhất là tăng số lượng cầu thủ xuất hiện ở nửa không gian, luân chuyển bóng nhanh giữa hai hành lang trong, và chờ khoảnh khắc trung vệ đối phương bước ra khỏi vị trí. Cách chơi đó đòi hỏi sự kiên nhẫn và một tiền vệ trụ giữ được bóng dưới áp lực, đúng mô tả công việc mà Lucas Da Cunha có thể được giao. Đây là lý do tôi cho rằng quyết định nhân sự ở tuyến giữa quan trọng hơn câu hỏi ai sẽ ghi bàn.

Ở cánh trái, Andy Diouf nhiều khả năng được xếp đá hậu vệ biên trái. Điều thú vị nằm ở chỗ anh vốn là một wing-back của Inter Milan, nghĩa là quãng chạy và khả năng lên công đã được rèn trong hệ thống đòi hỏi thể lực khắc nghiệt. Kéo một wing-back xuống đá thấp hơn là cách giữ nguyên chiều rộng sân trong khi vẫn thêm một mối đe dọa từ tuyến dưới. Lucas Da Cunha, tân binh còn lại, đứng trước cơ hội đá chính ở vị trí tiền vệ trụ. Giao vai trò che chắn trước hàng thủ cho một cầu thủ lần đầu khoác áo đội tuyển trong trận làm khách tại Brussels là phép thử khắc nghiệt, bởi vị trí đó không tha cho bất kỳ sai số nào về điểm đứng.

Zidane đang đánh giá độ sâu đội hình, và cách ông làm điều đó mang tính thực nghiệm hơn là đối phó. Nhóm 22 cầu thủ ít hơn bình thường, nhưng thành phần được chọn cho thấy một ý đồ rõ ràng: ưu tiên những người có thể chơi nhiều vai trò. Khi công nghệ đổi cách kể chuyện bóng đá, tôi chỉ lặng lẽ đổi cách lắng nghe. Và điều tôi nghe được từ danh sách này là một huấn luyện viên đang chuẩn bị cho trận gặp Ý bằng cách thử nghiệm ở trận gặp Bỉ.

Câu chuyện mặt sân đang được kể như nguyên nhân duy nhất, và cách kể đó tiện lợi cho tất cả các bên. Một mặt sân xấu ở Kocaeli dễ trở thành cái cớ chung: ban tổ chức đổ lỗi cho thời tiết, liên đoàn đổ lỗi cho địa phương, câu lạc bộ đổ lỗi cho lịch thi đấu dày đặc của đội tuyển. Số hóa không làm tôi nhanh hơn, nhưng buộc tôi trung thực hơn với từng con số, và con số đáng chú ý ở đây là quãng nghỉ giữa các trận. Một cầu thủ chơi trận căng thẳng vào thứ Sáu, di chuyển hàng nghìn cây số, rồi ra sân trở lại vào thứ Hai trong màu áo đội tuyển không có nhiều thời gian để cơ thể thích nghi. Mặt sân chỉ là giọt nước cuối cùng, không phải cả dòng chảy.

Điểm mù thứ hai nằm ở cách nhìn các suất đá chính mới. Giới quan sát thường đọc việc Diouf và Da Cunha được trao cơ hội như phần thưởng cho phong độ ở câu lạc bộ. Thực tế vận hành của một đội tuyển phức tạp hơn thế: một trận đấu mà kết quả không quyết định số phận bảng đấu là cơ hội rẻ nhất để kiểm tra khả năng chịu áp lực của cầu thủ mới, trước khi đưa họ vào trận lớn hơn. Đó là chuyển giao rủi ro từ huấn luyện viên sang cầu thủ, được trình bày dưới dạng niềm tin. Không có gì sai trong cách làm ấy, chỉ là nó không nên được đọc như một câu chuyện cổ tích.

Và có một cách hiểu sai nữa từ bên ngoài nước Pháp: rằng đây là một đội tuyển suy yếu. Mất đội trưởng luôn là tổn thất, nhưng Pháp bước vào Brussels với hàng tiền vệ giàu khả năng kiểm soát và một hàng thủ không thay đổi về cấu trúc. Bỉ, đội vừa thua Ý tại Rome, đối mặt áp lực phải thắng trên sân nhà lớn hơn nhiều so với áp lực của đội khách. Khán đài ở Brussels ngày thứ Hai sẽ đông, nhưng tiếng ồn không tạo ra được một trung vệ biết giữ vị trí. Trong những trận như thế, đội bị buộc phải tấn công thường là đội dễ bị tổn thương nhất.

Tín hiệu nội bộ cần theo dõi trong 20 phút đầu tại Brussels không nằm ở bàn thắng, mà ở cấu trúc pressing và người đeo băng đội trưởng. Nếu Camavinga giữ được nhịp chuyền dưới áp lực, Pháp sẽ kiểm soát trận đấu theo cách không cần Mbappe. Nếu không, trận gặp Ý ngày 2 tháng 10 tại Stade de France sẽ là bài kiểm tra thật sự. Ở tuổi 52, tôi vẫn giữ nhịp bằng đôi tai, thứ duy nhất chưa ai số hóa được.