Infantino, khối 54 phiếu châu Phi và bài toán ghế chủ tịch FIFA tháng Ba

Lá thư mời dự hội nghị chiến lược tại Cape Verde ngày 7 và 8 tháng Mười là một văn bản ngắn. Reuters đã xem lá thư đó, và các hiệp hội thành viên đã xác nhận nội dung. Gianni Infantino, chủ tịch FIFA, người Thụy Sĩ 56 tuổi, là khách mời chính. Ở tầng vận hành của bóng đá thế giới, một lá thư được xác nhận từ cả hai phía không còn là lời đề nghị nữa. Nó đã là một thỏa thuận được đóng gói.

Hai ngày sau hội nghị đó, ngày 9 tháng Mười, Arsène Wenger — hiện giữ vai trò Giám đốc Phát triển Bóng đá Toàn cầu của FIFA — sẽ chủ trì bản đánh giá World Cup 2026 về xu hướng chiến thuật, công tác trọng tài và hậu cần. Toàn bộ huấn luyện viên các đội tuyển quốc gia châu Phi được mời tham dự. Cơ chế đánh giá sau mỗi kỳ World Cup đã tồn tại từ năm 2026. Hai sự kiện, cách nhau 48 giờ, cùng một điểm đến, hợp thành một chương trình tiếp cận trọn gói.

Bối cảnh không nằm trên sân cỏ

Phía sau lịch trình đó là một cuộc khủng hoảng thể chế chưa khép lại. Đề xuất bán tối đa 20% cổ phần trong một pháp nhân nắm quyền thương mại các giải đấu của FIFA, bao gồm cả World Cup, cho nhà đầu tư tư nhân đã sụp đổ. UEFA, AFC và CONCACAF phản đối dữ dội. Theo cách Reuters mô tả, đây là thách thức lớn nhất đối với nhiệm kỳ chủ tịch của Infantino.

Ở châu Phi, phản ứng ngược lại. Không có sự phản đối nào được ghi nhận từ lục địa này với kế hoạch trên. Ban chấp hành CAF cùng nhiều hiệp hội thành viên châu Phi đã công khai ủng hộ Infantino.

Cuộc bầu cử chủ tịch FIFA diễn ra vào tháng Ba tại Rabat, Morocco. 211 hiệp hội thành viên bỏ phiếu. Châu Phi nắm 54 phiếu. 54 trên 211 là điểm neo của toàn bộ câu chuyện: không một liên đoàn châu lục nào khác sở hữu khối phiếu lớn tương đương.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu và các kỳ đại hội cấp liên đoàn của tôi trong 14 năm, có một điều tách biệt với mọi bảng dữ liệu. Số liệu không biết nói dối, nhưng người đưa số liệu thì có. Một nghị quyết của ban chấp hành không phải là một lá phiếu.

Bài toán số học và cái bẫy lịch sử

Infantino đã xác nhận tái tranh cử. Tính đến thời điểm này, chưa có đối thủ nào tuyên bố ra tranh cử. UEFA vẫn đang tìm kiếm một ứng viên đủ sức thuyết phục, và chưa ai xuất hiện.

Patrice Motsepe, tỷ phú khai khoáng người Nam Phi, chủ tịch CAF, là đồng minh thân cận của Infantino. Ông đứng về phía đương nhiệm, và quan trọng hơn, ông kiểm soát nền tảng thể chế lớn nhất của khối ủng hộ. Trong số học bầu cử, đó là vị trí then chốt.

Nhưng chính bản tin Reuters chứa một chi tiết mà nhiều người đọc lướt qua. Các cuộc bỏ phiếu FIFA trong quá khứ thường chứng kiến sự chia rẽ trong lá phiếu châu Phi. Một tuyên bố ủng hộ của ban chấp hành CAF không ràng buộc 54 hiệp hội thành viên. Không có cơ chế nào buộc họ đi theo đường lối của lãnh đạo liên đoàn.

Đây là điểm giới phân tích thường bỏ qua khi nhìn vào một khối phiếu và coi nó như bê tông. Tôi từng thấy các hiệp hội nhỏ tuyên bố một đằng rồi bỏ phiếu một nẻo tại các kỳ đại hội cấp châu lục. Tiền đi trước, bóng lăn sau — nhưng trong phòng bỏ phiếu, chiếc phiếu đi trước cả tiền.

Góc nhìn phản trực giác

Câu chuyện được kể như sau: một tổng thống bị tổn thương bởi thất bại thương mại, đối mặt với phẫn nộ từ ba liên đoàn châu lục, nhưng đã khóa được khối phiếu lớn nhất. Cách kể đó đúng về dữ kiện. Nó sai về trọng tâm.

Sự sụp đổ của đề xuất bán 20% cổ phần không thuần túy là một thất bại. Nó loại bỏ một khoản vốn tiềm năng, đồng thời loại bỏ một trách nhiệm chính trị. Một đề xuất bị rút lại không để lại hậu quả pháp lý, chỉ để lại dư âm trong ký ức đại biểu. Trong chính trị thể chế, dư âm phai nhanh hơn nhiều so với một nghị quyết bị đổ.

Ở phía đối diện, sự ủng hộ của châu Phi và sự phản đối của UEFA không đối xứng về bản chất. Phe phản đối đông về tiếng nói nhưng phân tán về thể chế: ba liên đoàn châu lục, không ứng viên chung, không người đứng đầu chiến dịch. Phe ủng hộ ít ồn ào hơn nhưng tập trung: một liên đoàn châu lục, một khối phiếu, một tổng thống đương nhiệm.

Bản tin vẫn để ngỏ một điều. Việc CAF công bố ủng hộ sớm như vậy, trước khi bất kỳ đối thủ nào xuất hiện, là biểu hiện của đồng thuận hay của nỗ lực dập tắt tranh luận nội bộ? Một tuyên bố sớm có chức năng như thiết bị điều phối: nó ngăn các hiệp hội thành viên đơn lẻ phá hàng, và chặn trước khả năng một ứng viên xây chỗ đứng tại châu Phi.

Rủi ro nằm ở đồng hồ, không ở luật

Infantino không đối mặt cáo buộc vi phạm quy chế nào. Hoạt động được mô tả là hợp lệ: một lời mời hội nghị, các tuyên bố ủng hộ, một tuyên bố tái tranh cử. Rủi ro của ông thuần túy mang tính chính trị.

Rủi ro lớn nhất có tên: thời gian. Còn nhiều tháng trước cuộc bỏ phiếu tại Rabat. UEFA vẫn tìm ứng viên. Một cái tên xuất hiện muộn, đủ nặng, có thể đảo ngược toàn bộ phép tính, đặc biệt nếu người đó nhắm vào các hiệp hội châu Á, châu Đại Dương và châu Mỹ, nơi lập trường hiện tại chưa được ghi nhận rõ ràng.

Rủi ro thứ hai mang tính cấu trúc. Đường đứt gãy giữa nhóm quyền lực bóng đá lâu đời và nhóm hiệp hội có lợi ích phân phối là đường dài hạn. Nó tồn tại ngay cả khi Infantino thắng. Nó chờ một đề xuất thương mại tiếp theo để bùng lên lần nữa, có thể ở dạng ít xâm phạm hơn: cổ phần thiểu số trong các giải đấu thứ cấp thay vì chính World Cup.

Điểm cần theo dõi

Kết quả bầu cử tháng Ba phần lớn sẽ được quyết định bởi những gì không xuất hiện trên bản tin. Hợp đồng chỉ đẹp trên giấy, còn giá trị thật nằm ở phòng họp kín. Và tôi không ngồi trên khán đài, tôi ngồi ở hành lang nơi các cuộc gọi được thực hiện.

Thứ đáng theo dõi tiếp theo vì thế không phải tuyên bố của ban chấp hành CAF. Đó là tuyên bố riêng lẻ của từng hiệp hội thành viên châu Phi, đặc biệt những hiệp hội chưa lên tiếng. 54 lá phiếu không phải 54 chữ ký trên cùng một tờ giấy.

Và nếu một ứng viên xuất hiện, phép tính sẽ được làm lại từ đầu. Thất bại của một thương vụ không phải tin buồn, đó là tin thật — và trong chính trị bóng đá, tin thật luôn đến muộn hơn tin tiêu đề.