Thép Cần Thơ và chiếc ghế trống của người anh em

Trận đấu khép lại lúc 21 giờ 40, khi người quét sân đã đứng chờ ở đường biên với cây chổi trên vai. Không ai trong khán đài còn để ý đến ông, và ông cũng không để ý đến ai. Có một tiếng còi, một tiếng hét, rồi tiếng giày rời khỏi mặt cỏ. Ở Cần Thơ, thắng 2-0 trước Xuân Thiện Phú Thọ là trận thắng đầu tiên sau hai vòng đấu phải chịu đựng. Nhưng trong đêm đó, điều mà tôi ghi lại vào sổ tay không phải là hai bàn thắng, mà là một cầu thủ Brazil đi bộ vào đường hầm ở phút 43, khi tỉ số vẫn là 0-0. Tôi đến sân Cần Thơ từ sớm, khi hàng ghế đá phía ngoài còn nóng vì nắng còn sót lại. Bóng đá hạng Nhất ở Việt Nam có một nhịp riêng — chậm hơn, ít ồn hơn, và đôi khi người ta đến sân chỉ để gặp lại nhau sau một tuần làm việc. Bác bảo vệ lớn tuổi nói với tôi rằng trận này sẽ khó, vì đội khách trẻ nhưng chạy khỏe. Bác không nói lời nào về bảng xếp hạng, và trong khoảnh khắc đó tôi hiểu rằng ở tầng bóng đá này, người ta không theo dõi cột điểm, người ta theo dõi những khuôn mặt. Hiệp một trôi qua với thế trận nghiêng hẳn về phía Thép Cần Thơ. Đội chủ nhà giữ bóng đến 61%, tung ra 5 pha dứt điểm, trong đó có 2 lần đi trúng khung thành. Ngược lại, Xuân Thiện Phú Thọ chỉ có đúng 1 pha bóng nguy hiểm suốt cả hiệp. Nhưng những con số đó không kể được toàn bộ câu chuyện. Cái mà tôi nhìn thấy là một đội bóng kiểm soát bóng rất tốt nhưng không tìm được cách phá vỡ khối phòng ngự lùi sâu. Bóng đi ra hai biên, được tạt vào, bị phá ra, rồi lại được đưa trở lại hai biên. Vòng lặp ấy kéo dài suốt 30 phút đầu, cho đến khi Thaileon — cầu thủ Brazil duy nhất của đội chủ nhà — đánh đầu đưa bóng dội cột ở phút 30. Đó là pha bóng nguy hiểm nhất của Thép Cần Thơ trong nửa đầu trận. Và đó cũng là lần cuối cùng trong trận mà Thaileon để lại dấu ấn thực sự. Phút 43, không có thẻ vàng, không có va chạm lớn được ghi nhận, anh lặng lẽ rời sân. Một sự thay đổi người trước giờ nghỉ, trong một trận đấu mà đội mình đang kiểm soát, ở một vị trí mà không ai có thể thay thế ngang bằng — tôi không cần hỏi thêm để biết đó không phải lựa chọn chiến thuật. Có thể là một cú đau, có thể là vấn đề thể lực. Nhưng nếu là lựa chọn, thì sẽ không ai làm điều đó ở phút 43 của một trận hòa 0-0. Điều kỳ lạ là hiệp hai lại là hiệp hai hay nhất của đội chủ nhà. Bùi Văn Hiếu — đội trưởng, người được trao băng thủ quân và hầu như mọi đường bóng tấn công trong đêm đó — gần như cõng cả hàng công của Thép Cần Thơ trên lưng mình. Anh là người tạt bóng cho Thaileon đánh đầu ở phút 30. Anh là người có pha bóng đối mặt thủ môn Tiến Tạo ở phút 50. Anh là người sút bóng đưa dội xà ngang ở phút 65. Và anh là người ghi bàn thắng quyết định ở phút 86, sau khi bắt được bóng bật ra từ cú cản phá của thủ môn đối phương. Trước đó, phút 49, chính Văn Sơn mở tỉ số cũng bằng một pha bóng đi ra từ biên rồi bóng bật lại từ tay thủ môn. Rồi phút 46, Khánh Duy đưa bóng vọt xà. Phút 89, Quốc Trung đối mặt thủ môn và sút ra ngoài. Tôi đếm lại trong sổ: bảy đến tám cơ hội rõ ràng, chỉ hai bàn thắng. Ở hạng Nhất, tỉ lệ chuyển hóa đó không phải là thảm họa. Nhưng nó là một dấu hiệu. Một đội bóng áp đảo về số cơ hội mà chỉ ghi được 2 bàn từ 8 lần đối mặt với khung thành thì không gặp vấn đề về năng lực, mà gặp vấn đề về bản chất. Khi cơ hội đến rồi cơ hội đi mà đội vẫn thắng, người ta không nhìn lại. Nhưng khi một đối thủ có thủ môn biết bắt gọn những quả tạt, hoặc một hàng phòng ngự không để bóng bật ra nguy hiểm, thì số bàn thắng có thể tụt xuống bằng không. Đó là kiểu đội bóng khiến người hâm mộ tin nhưng không khiến người phân tích tin. Ngồi cạnh tôi là một cụ già, tay cầm chiếc nón vải đã bạc màu vì mồ hôi. Khi Hiếu ghi bàn phút 86, cụ không đứng dậy. Cụ ngồi yên, vỗ tay hai lần, rồi nói nhỏ với tôi: "Thắng đội đó thì để làm gì." Tôi không trả lời ngay. Vì cụ nói đúng điều mà tôi đang nghĩ. Xuân Thiện Phú Thọ đến Cần Thơ với 1 điểm sau 2 vòng, và chín ngày trước họ thua Hưng Yên 1-8. Trong trận đó, Richmond Nji — cầu thủ nước ngoài duy nhất của họ — không có tên trong danh sách ra sân. Không có giải thích, không có thông tin về chấn thương. Đây là sự thật mà bất kỳ phóng viên nào cũng sẽ bỏ qua vì nó không nằm trong bản tường thuật, nhưng nó lại là chi tiết quyết định: một đội bóng đang ở đáy bảng, thua 8 bàn, lại không đăng ký được cầu thủ ngoại của mình. Đó không phải vấn đề của cầu thủ trên sân. Đó là vấn đề của những người làm bóng đá trong phòng họp. Và Thép Cần Thơ đã giữ sạch lưới trước một đội như vậy. Tôi cần phải nói rõ: trận giữ sạch lưới này không chứng minh được nhiều về hàng phòng ngự Thép Cần Thơ. Bằng chứng duy nhất mà chúng ta có về hàng phòng ngự đó khi đối đầu với một hàng công thực sự là trận thua 0-3 trước Hưng Yên ngay trên sân nhà. Đó là bằng chứng âm, và chỉ có một. Đội chủ nhà đã làm tốt trong một đêm mà họ chỉ phải chống lại đúng một pha dứt điểm. Một cái sạch lưới trước Xuân Thiện Phú Thọ không nói lên rằng hàng thủ đã ổn định. Nó chỉ nói rằng đối thủ không có vũ khí. Hưng Yên đánh bại cả hai đội với tổng tỉ số 11-1: 3-0 trước Thép Cần Thơ, 8-1 trước Xuân Thiện Phú Thọ. Đó là con số duy nhất trong toàn bộ bức tranh này có sức nặng thực sự. Nó nói rằng đội bóng của Cần Thơ đang đứng thứ 6 với 4 điểm sau 3 vòng, nhưng vị trí đó được đo bằng một trận thắng trước đội đang đứng đáy bảng và một trận hòa 0-0 trên sân khách mà không ghi bàn. Bốn điểm, không bàn thắng nào trên sân khách. Đó là chữ ký chiến thuật của một đội bóng tầm trung: mạnh ở nhà, mờ nhạt khi xa sân Cần Thơ. Kiểu đội bóng mà mỗi mùa giải đều kết thúc ở vị trí thứ 6 hoặc thứ 7, không lên hạng, không xuống hạng, và khiến người ta quên đi rằng họ từng tồn tại. Nhưng có một chi tiết khiến tôi không thể chỉ phê bình. Khi Thaileon rời sân phút 43, đội chủ nhà mất trung phong duy nhất. Họ không sụp đổ. Họ không mất kiểm soát trận đấu. Họ chơi hiệp hai với cùng một ý tưởng — đưa bóng ra biên, tạt vào, tranh bóng bật ra — và họ ghi được 2 bàn. Điều đó nói rằng hệ thống chiến thuật của huấn luyện viên Nguyễn Văn Đàn đang vận hành, và nó vận hành tốt hơn khi không có Thaileon trên sân. Tôi muốn nói điều này một cách cẩn thận: Thép Cần Thơ không được xây dựng quanh cầu thủ ngoại của họ. Đây là điều tích cực. Nhiều đội bóng ở hạng Nhất phụ thuộc hoàn toàn vào một cầu thủ ngoại và sụp đổ khi anh ta vắng mặt. Cần Thơ thì không. Nhưng nó cũng đặt ra một câu hỏi mà huấn luyện viên sẽ phải trả lời trong vòng 4 đến 6 vòng tới: nếu cầu thủ ngoại không phải trung tâm, tại sao anh ta lại có mặt trong đội hình xuất phát? Rồi có Bùi Văn Hiếu. Anh xuất hiện trong năm tình huống tấn công riêng biệt trong một trận đấu: phút 30 tạt bóng, phút 50 đối mặt, phút 65 dội xà, phút 86 ghi bàn, và có mặt trong hầu hết các pha bóng từ biên. Một đội trưởng tạo ra ba cơ hội rõ ràng trong một trận đấu ở hạng Nhất là mục tiêu của các câu lạc bộ ở V.League 1. Mất Hiếu, Thép Cần Thơ không chỉ mất một cầu thủ — họ mất toàn bộ tuyến tấn công. Cái kết của trận đấu không phải là hai bàn thắng. Cái kết là một đội bóng đang tìm thấy chiến thắng đầu tiên sau ba vòng đấu, và trong khi khán đài reo hò, có một người hâm mộ già ngồi yên vì biết rằng thắng đội yếu nhất giải không dạy được điều gì về tương lai. Ở tuổi 26, tôi viết về thể thao để hiểu vì sao người ta ở lại với nhau. Và có lẽ đêm đó, câu trả lời là: người ta ở lại vì những người bên lề không bao giờ rời sân, ngay cả khi đội bóng của họ chưa tìm ra cách để trở nên tốt hơn.