Denso, Saga và bài kiểm tra 48 giờ: tuần bóng chuyền thế giới nhìn qua thể thức double header

Hiệp năm của lần chạm trán gần nhất giữa Denso Airybees Koriyama và Saga Hisamitsu Springs là đoạn băng tôi xem lại nhiều nhất tuần này. Mùa trước, Hisamitsu thắng cả bốn lần đối đầu Airybees ở SV.League, nhưng ở lần cuối cùng họ vẫn bị kéo tới set thứ năm mới kết thúc được trận đấu. Một đội thắng tuyệt đối 4/4 vẫn bị đẩy tới vạch cuối — chi tiết đó nói nhiều hơn mọi bản tin chuyển nhượng đang chạy. Thứ Sáu và thứ Bảy này, hai đội gặp nhau hai lần liên tiếp tại Horaiya Bonds Arena. Khi sân vận động im lặng, tôi bắt đầu nghe thấy tiếng thì thầm của chiến thuật.

Cả hai đang bất bại sau hai trận. Denso thắng cả hai lượt trên sân Saitama Ageo Medics — 3-0 rồi 3-2 — với đóng góp của đối chuyền Myat Yee Mon, chủ công người Colombia Amanda Coneo và chuyền hai người Brazil Roberta Ratzke. Saga thắng cả hai trận mở màn lịch sử tại Thái Lan trước Aleeza Aichi — 3-1 rồi 3-2 — với đối chuyền người Latvia Marta Levinska dẫn dắt hàng công. Cùng thời điểm, giải nam bước vào cuối tuần thứ hai. Cuối tuần ra quân chỉ có đúng một cặp double header: Tokyo Great Bears bị tân binh Hokkaido Yellow Stars kéo vào set thứ năm, rồi ở trận thứ hai đoàn quân thủ đô — Bartosz Kurek, Jan Kozamernik, Masahiro Yanagida, Luciano Vicentin — thắng gọn 3-0. Giờ họ tới Entrio làm khách của Wolfdogs Nagoya, đội xếp thứ tư mùa trước và vừa giành Cúp Hoàng đế. Nagoya mùa này có Kento Miyaura, chuyền hai Hideomi Fukatsu, phụ công người Ba Lan Norbert Huber, cùng loạt tân binh Jenia Grebennikov (Pháp, libero), Anton Brehme (Đức, phụ công) và Donovan Dzavoronok (CH Séc, chủ công). Mùa trước hai đội gặp nhau sáu lần và chia đôi 3-3.

Ở châu Âu, tuần lễ mở màn bằng Siêu cúp nữ Ba Lan tại Czestochowa vào thứ Bảy: PGE Budowlani Lodz (vô địch quốc gia và vô địch cúp) gặp DevelopRes Rzeszow (đương kim vô địch Siêu cúp). Đây là bản làm lại của chung kết TAURON Liga mùa trước, chuỗi trận kéo tới trận thứ năm quyết định. DevelopRes đang toàn thắng 3-0 tại giải quốc nội với Julita Piasecka, Marrit Jasper, Laura Jansen và Taylor Mims; Budowlani đứng thứ năm với 2-1, trong tay Maja Storck, đội trưởng tuyển Romania Rodica Buterez, phụ công người Slovenia Sasa Planinsec, dưới sự điều phối của Katarzyna Wenerska. Mùa trước hai đội gặp nhau tám lần, Lodz thắng năm. Chủ nhật là Siêu cúp nam: BOGDANKA LUK Lublin gặp Aluron CMC Warta Zawiercie. Sang Italia, Itas Trentino Trento tiếp Cisterna Volley ở lượt mở màn vòng hai SuperLega; Trentino vừa thắng 3-0 trên sân Valsa Group Modena với 23 điểm của Theo Faure, còn Cisterna gây bất ngờ khi thắng 3-0 Allianz Milan và vươn lên đầu bảng, trong đó Filippo Lanza 35 tuổi và tài năng 19 tuổi người Pháp Noa Duflos-Rossi dẫn dắt hàng chủ công. Mùa trước Trentino thắng trắng Cisterna cả hai lượt.

Điều đáng phân tích nhất tuần này nằm ở thể thức, không nằm ở tên tuổi. Double header — hai đội đá với nhau hai trận trong hai ngày — là một phòng thí nghiệm bịt kín: cùng đối thủ, cùng nhà thi đấu, gần như cùng điều kiện, chỉ khác một đêm để xem băng và sửa phương án. Ba kết quả vừa qua xếp cạnh nhau thì lộ ra một quy luật khá rõ. Denso thắng 3-0 rồi hạ xuống 3-2. Saga thắng 3-1 rồi hạ xuống 3-2. Tokyo Great Bears đi ngược chiều: bị kéo vào set năm rồi thắng trắng 3-0.

Hướng đi của đường cong cho biết đội nào có phương án hai. Với Denso và Saga, trận đầu là lúc hàng công chính còn chưa bị bắt bài; sang trận thứ hai, đối thủ đã đọc được nhịp chuyền. Levinska là mũi nhọn số một của Saga — khi tuyến chắn đối phương đứng đúng vị trí, mọi đường bóng đều chảy về phía cô ấy, và tỷ số tụt từ 3-1 xuống 3-2 phản ánh đúng mức độ bị khóa. Denso có hai nguồn điểm (Myat Yee Mon và Coneo) nhưng biến số thật là Roberta Ratzke: khả năng phân phối của một chuyền hai Brazil quyết định hàng công có ba mũi hay chỉ có hai.

Great Bears đi theo chiều ngược lại vì họ có dư thời gian để hiệu chỉnh guồng máy ngôi sao: Kurek, Kozamernik, Yanagida, Vicentin lắp vào nhau cần một trận; trận thứ hai là kết quả của việc lắp xong. Trong thể thức double header, trận thứ hai mới là bản báo cáo trinh sát thật; trận thứ nhất chỉ là bản nháp — và đội nào cải thiện ở trận thứ hai là đội có chiều sâu đội hình, không phải đội có ngôi sao sáng nhất. Tôi từng là tiếng ồn giữa đám đông, cho đến khi đám đông biến mất. Băng ghi hình hai ngày liên tiếp cho tôi đúng cảm giác đó: tiếng ồn của trận đầu tan đi, cấu trúc của trận sau hiện ra.

Giới truyền thông Ba Lan đang bán trận Siêu cúp nữ Czestochowa như tâm điểm tuần, với lý do hợp lý: tám lần gặp nhau mùa trước, chung kết kéo tới trận thứ năm. Tôi đọc ngược lại. Một chiếc cúp diễn ra ở tuần đầu mùa giải gần như không đo được gì: DevelopRes mới đá ba trận, Budowlani mới ba trận, mẫu số quá nhỏ để kết luận về đẳng cấp. Tín hiệu thật của tuần nằm ở chỗ khác: Aluron CMC Warta Zawiercie — đội hình gồm Miguel Tavares, Kamil Rychlicki, Tomasz Fornal, Bartosz Kwolek, Aaron Russell, Jakub Kochanowski, Mateusz Bieniek, Jakub Popiwczak — thua trắng 0-3 ngay vòng đầu trước tân binh GKS Katowice, rồi mới thắng ZAKSA Kedzierzyn-Kozle 3-1 trên sân nhà.

Với một đội hình như thế, thua trắng trước đội vừa lên hạng không thể giải thích bằng nhân sự. Nó giải thích bằng tải trọng thi đấu. Mùa trước Warta đi tới huy chương đồng Club World Championship và á quân CEV Champions League, cộng thêm chức vô địch quốc gia đầu tiên trong lịch sử; mùa này lịch thi đấu đã bắt đầu bóp méo giải quốc nội — trận lượt 11 giữa PGE Projekt Warsaw và Warta bị dời sang thứ Tư tuần sau chỉ vì Warta còn dự Club World Championship nam vào tháng 12. Lịch thi đấu đã trở thành một biến số chiến thuật, thay vì thứ nền mờ phía sau mọi phân tích. Và ở Nhật, câu chuyện chuyển nhượng cũng đọc theo hướng ấy: Tokyo Great Bears mua một đối chuyền ngôi sao, còn Nagoya mua một libero đẳng cấp thế giới và hai phụ công — những bản hợp đồng không lên trang nhất nhưng đúng với thứ mà thể thức double header thưởng cho. Thị trường chuyển nhượng không mua bán cầu thủ. Nó mua bán những câu chuyện.

Tuần này, hãy xem trận thứ hai của mỗi cặp đấu trước, rồi mới tua lại trận thứ nhất. Cách đó cho bạn thấy đội nào có phương án hai, đội nào chỉ có phương án một cộng thêm may mắn. Tôi không mang đến câu trả lời. Tôi mang đến một tấm bản đồ khác: nếu một đội hình trị giá bằng nửa giải đấu thua trắng trước tân binh, thì vấn đề nằm ở lịch, ở tải trọng, ở cách người ta sắp xếp mùa giải — hiếm khi nằm ở tên tuổi trong đội hình.